کود سه بیست (20-20-20) چیست و برای چه گیاهانی مناسب است؟

خواص و کاربرد کود سه بیست چیست؟

کاربرد اصلی کود سه بیست، تامین همزمان سه عنصر پرمصرف NPK در شرایطی است که گیاه به تغذیه متعادل نیاز دارد. به همین دلیل این کود در بسیاری از برنامه‌های تغذیه عمومی، به خصوص در دوره رشد فعال گیاه، استفاده می‌شود.

نیتروژن موجود در آن از رشد اندام‌های سبز و ساخت ترکیبات ضروری گیاه پشتیبانی می‌کند. فسفر در انتقال انرژی و فرایندهای متابولیکی نقش دارد و پتاسیم نیز در تنظیم آب، عملکرد آنزیم‌ها و تحمل برخی تنش‌های محیطی موثر است.

از مهم‌ترین کاربردهای کود 20-20-20 می‌توان به تغذیه عمومی گیاهان در دوره رشد، کمک به تامین کمبود همزمان عناصر NPK و استفاده در برخی برنامه‌های کودآبیاری یا محلول‌پاشی اشاره کرد.

با این حال سه بیست را نباید «کود افزایش گلدهی»، «کود ریشه‌زایی» یا «کود مناسب تمام مراحل رشد» به صورت مطلق معرفی کرد. اگر هدف اصلی گلدهی، میوه‌دهی یا اصلاح یک کمبود مشخص باشد، ممکن است یک فرمول تخصصی‌تر نتیجه مناسب‌تری داشته باشد.

انواع کود 3 بیست (20-20-20)

کود سه بیست برای چه گیاهانی مناسب نیست؟ ابتدا باید با انواع کودهای سه بیست آشنا شوید تا پس از آن در ادامه متوجه شوید که چرا این کود برای برخی گیاهان مناسب نیست و مضر است.

• کود سه بیست مایع

کودهای مایع سه بیست به دو فرم آماده و آماده مخلوط تولید میشوند. در حالت اول مخلوط کود سه بیست آماده است و شما فقط باید طبق دستورالعمل مصرف کنید اما در حالت دوم ابتدا باید با آب ترکیب کنید. کنسانتره ها قیمت بیشتری دارند ولی وقتی مخلوط می کنید کود بیشتری به شما می دهند. کودهای مایع فورا در دسترس گیاه قرار می گیرند اما تعداد دفعات مصرف را بالا می برند. خاک اطراف هم گیاه هم باید از قبل با کود مایع مرطوب شده باشد. برخی از کودهای مایع سه بیست را می توان به شکل اسپری برگی هم استفاده کرد.

• کود سه بیست پودری یا محلول در آب

کودهای پودری سه بیست که به شکل گرانولی هم به فروش می رسند ابتدا باید با آب ترکیب شوند تا فرم مایع پیدا کنند. معمولا شلنگ هایی که انتهای آنها اسپری قرار گرفته رایج ترین روش استفاده از این کودهاست اما می توان در سطل هم ترکیب کرد و اطراف گیاه پاشید.

نحوه مصرف کود سه بیست پودری

• کود سه بیست در کشت هیدروپونیک

در سیستم هیدروپونیک، تنها برابر بودن NPK برای انتخاب محلول غذایی کافی نیست. گیاه علاوه بر نیتروژن، فسفر و پتاسیم به کلسیم، منیزیم، گوگرد و مجموعه‌ای از عناصر کم‌مصرف نیز نیاز دارد و شکل شیمیایی عناصر، EC و pH محلول نیز اهمیت زیادی دارد.

بنابراین هر کود 20-20-20 را نمی‌توان به طور خودکار کود مناسب هیدروپونیک دانست. در صورتی از سه بیست در چنین سیستمی استفاده کنید که سازنده محصول آن را برای این کاربرد تایید کرده باشد و باقی عناصر مورد نیاز نیز در برنامه غذایی تامین شوند.

تجهیزات هیدروپونیک ایران سان لایت

• کود گرانولی سه بیست

نوع گرانولی همان فرم جامد است که به شکل گرانول های ریز و گرد تبدیل شده اند. اکثرا کودهای گرانولی را اطراف گیاه پخش می کنند و سپس روی آن آب می ریزند. برخی از کودهای گرانولی محلول در آب هستند و می توان با آب ترکیب کرد و سپس استفاده نمود.

• کود ارگانیک سه بیست

محصولات ارگانیک با آنالیز دقیق 20-20-20 نسبت به کودهای معدنی رایج کمتر دیده می‌شوند. اگر محصولی با عنوان «سه بیست ارگانیک» عرضه می‌شود، نوع مواد اولیه، آنالیز تضمین شده و گواهی‌های درج شده روی محصول باید بررسی شود. صرف استفاده از ترکیبات طبیعی به معنی داشتن آنالیز دقیق 20-20-20 نیست.

• کود سه بیست آهسته رهش

کودهای آهسته رهش (Slow-release) سه بیست حاوی گرانول هایی است که روی این گرانول ها را روکشی پوشانده که به تدریج شکسته شده و اجازه پخش شدن مواد غذایی را می دهد. معمولا برای اینکه نتایج قابل قبول با کودهای آهسته رهش ببینید باید 7 روز صبر کنید و معمولا بین هر بار استفاده هم چند هفته تا چند ماه فاصله وجود دارد. این نوع کودهای سه بیست هم بندرت پیدا می شوند.

نحوه مصرف کود سه بیست مایع و پودری چه تفاوتی دارد؟

تفاوت اصلی در شکل محصول و نحوه آماده‌سازی آن است. کود سه بیست پودری محلول در آب باید پیش از مصرف به طور کامل در آب حل شود؛ در حالی که نوع مایع ممکن است آماده مصرف یا به صورت کنسانتره باشد و نیاز به رقیق‌سازی داشته باشد.

در هر دو نوع، عدد 20-20-20 آنالیز کود را نشان می‌دهد و به تنهایی مقدار مصرف را تعیین نمی‌کند. ممکن است دو محصول با NPK یکسان دستور مصرف متفاوتی داشته باشند؛ بنابراین مقدار درج شده روی لیبل محصول بر هر دوز عمومی اینترنتی اولویت دارد.

در صورت استفاده به شکل محلول‌پاشی نیز باید مطمئن شوید سازنده محصول این روش را مجاز اعلام کرده است. غلظت نامناسب در محلول‌پاشی می‌تواند باعث آسیب برگ شود.

خواص کود سه بیست

مقدار و طریقه مصرف کود سه بیست به نوع گیاه، مرحله رشد، روش مصرف، آنالیز کامل کود، شوری بستر و دستور سازنده بستگی دارد. به همین دلیل نمی‌توان یک مقدار ثابت مثل «دو قاشق در چهار لیتر آب» را برای تمام کودهای 20-20-20 توصیه کرد.

قبل از مصرف، دوز درج شده روی لیبل همان محصول را بررسی کنید. در گیاهان حساس، گلدان‌های کوچک یا زمانی که برای اولین بار از یک محصول استفاده می‌کنید، مصرف محتاطانه اهمیت بیشتری دارد.

راهنمای طریقه مصرف کود سه بیست 20-20-20

تأثیرات کود سه بیست چند جانبه است به نحوی که اساسا برای بهبود وضعیت باروری خاک و باروری گیاه استفاده می شود. اما می توان از این کود برای گیاهانی که درون گلدان های آویز هم رشد کرده اند استفاده کرد تا مقدار کودی که از زیر آنها خارج می شود را جبران کند. کودهای سه بیست در افزایش چشمگیر پوشش برگی و رشد رویشی بسیار مؤثر عمل می کنند تا میزان فتوسنتز به حد بهینه برسد. از طرفی به گلدهی و میوه دهی گیاهان نیز کمک می کند.

گیاهانی که درون خاک کاشته شده اند باید دوز کامل کود سه بیست را در طی یک دوره محدود و کوتاه استفاده کنند تا نتایج قابل قبول مشاهده شود.

طریقه مصرف کود سه بیست

مقدار کود سه بیست کاملا بستگی به نوع گیاه و برند سازنده و مدل یا نوعی دارد که خریداری کرده اید. بنابراین توصیه می کنیم قبل از هر چیز به دستورالعمل های مصرف روی لیبل محصول دقت کنید. در ادامه تلاش کرده ایم تا براساس نوع گیاه شیوه مصرف و بهترین زمان مصرف کود سه بیست را توضیح دهیم.

• گیاهان آپارتمانی

کود سه بیست برای گلهای آپارتمانی و گیاهان خانگی باید به میزان 2 قاشق چایخوری در یک گالن آب (تقریبا 4 لیتری) ترکیب شده و سپس استفاده شود. خاک اطراف گیاه هم بهتر است مرطوب باشد. هر 2 یا سه هفته یکبار باید دوباره کوددهی را شروع کنید. با این حال این سوال مطرح است که کود سه بیست برای چه گیاهانی مناسب نیست؟ از بین گیاهان آپارتمانی و خانگی، گیاهان حساسی مثل بنفشه آفریقایی نباید کود سه بیست مصرف کنند و برایشان مضر است.

ضمنا می توانید دو قاشق غذاخوری از کود 3 بیست را با یک گالن 4 لیتری آب ترکیب نموده روی پوشش برگی آن اسپری کنید. اما گیاهانی که نسبت به مرطوب شدن پوشش برگی خود حساس هستند نباید با کود سه بیست کوددهی شوند.

• گل های سالانه

مقدار مصرف کود سه بیست برای گل های سالانه به میزان 2 کیلوگرم از کود در صدها گالن آب است که انگار 2 قاشق غذاخوری از کود را در یک گالن آب حل کرده و روی گل های سالانه اسپری کنید. این کار باید هر 7 تا 10 روز یکبار تکرار شود. حتی می توانید دو قاشق چایخوری از کود را در یک گالن 4 لیتری ترکیب کرده و سپس خاک اطراف گل ها را مرطوب نمایید و هر دو تا سه هفته یکبار کوددهی کنید. بنابراین سه بیست برای گل سالانه مناسب است و در واقع در پاسخ به این سوال که کود سه بیست برای چه گلهایی مناسب است باید گفت گلهای سالانه.

• گیاهان تزیینی

مقدار مصرف کود سه بیست برای گیاهان زینتی شبیه به گل های سالانه است ولی با این حال از کود 3 بیست فقط در بهار استفاده می کنند و پس از آن از کودهای با نیتروژن کمتر کمک می گیرند تا گیاهان رشد رویشی و گلدهی متناسب و متعادلی داشته باشند.

• گیاهان غده ای و پیازی

کود سه بیست برای چه گیاهانی مناسب نیست؟ این کود برای گیاهان غده ای و پیازی موقعی که تازه آنها را کاشته اید مناسب نیست. اگر پس از رشد رویشی نیاز به کود داشته باشند بهتر است فقط 2 قاشق چایخوری از کود را در یک گالن 4 لیتری آب حل کرده و سپس هر دو یا سه هفته یکبار استفاده نمایید. ضمنا برای گیاهان غده ای و پیازی نباید کود سه بیست را اسپری کنید.

• سبزیجات

اگر باغچه یا باغ شما خاک غنی ندارد، بهترین زمان مصرف کود سه بیست برای سبزیجات زمانی است که تازه دانه یا بذر گیاه را پاشیده اید یا قلمه زنی را شروع کرده اید. بهترین مقدار کود سه بیست به میزان 2 قاشق چایخوری در یک گالن 4 لیتری آب است. پس از مصرف اولیه، باید از کودی استفاده کنید که نیتروژن کمتری دارد و به اندازه کود سه بیست قوی نیست. بنابراین شاید در پاسخ به این سوال که کود سه بیست برای چه گیاهانی مضر است بتوانیم بگوییم برای سبزیجاتی که یکبار با این کود، کوددهی شده باشند.

از طرفی برخی سبزیجات مثل گوجه فرنگی، کدو و خربزه ها هم وقتی شروع به جوانه زنی می کنند نباید کود سه بیست بگیرند چون فسفر و پتاسیم بیشتری در این مرحله نیاز خواهند داشت.

• درختان

برای درختان نمی‌توان یک مقدار واحد کود سه بیست تعیین کرد. سن و اندازه درخت، نوع محصول، مقدار بار، شرایط خاک، روش آبیاری و مرحله رشد همگی بر نیاز غذایی اثر می‌گذارند.

کود 20-20-20 ممکن است در بخشی از برنامه تغذیه یک درخت مورد استفاده قرار گیرد، اما مخصوصا در درختان میوه بهتر است بر اساس نیاز واقعی درخت و در صورت امکان آزمون خاک یا برگ تصمیم‌گیری شود.

برای اینکه این صفحه با صفحات تخصصی خودت Cannibalize نشود، ادامه بحث را باز نکن. در پایان همین دو پاراگراف بنویس:

برای بررسی زمان، روش و نکات اختصاصی درختان میوه، راهنمای صفحه نحوه استفاده از کود سه بیست برای درختان میوه

را مطالعه کنید.

• چمن ها

اگر حدود 90 متر مربع مساحت زمینی باشد که چمن کاشته اید، نیم کیلوگرم از کود را در 10 گالن آب 4 لیتری ترکیب نمایید. میزان مصرف باید ماهانه باشد یا بسته به نیاز چمن ها می تواند بیشتر شود. این مقدار برای خاک هایی که فقیر هستند مثل موقعی که تازه چمن کاشته اید کافیست.

بهترین زمان مصرف کود سه بیست

بهترین زمان مصرف کود سه بیست را نمی‌توان صرفا بر اساس ماه‌های سال تعیین کرد. زمان مناسب زمانی است که گیاه در رشد فعال قرار دارد و به تامین همزمان عناصر NPK نیاز دارد.

برای بسیاری از گیاهان آپارتمانی، بیشترین رشد در بهار و تابستان اتفاق می‌افتد و در فصل سرد، با کاهش نور و سرعت رشد، نیاز به کود نیز کمتر می‌شود. البته گیاهی که در گلخانه یا محیط کنترل شده در تمام سال رشد فعال دارد می‌تواند شرایط متفاوتی داشته باشد.

در محصولات باغی و زراعی نیز مرحله رشد اهمیت بیشتری از فصل تقویمی دارد. نیاز غذایی یک درخت یا محصول قبل از گلدهی، هنگام تشکیل میوه و زمان رشد محصول یکسان نیست و ممکن است در بخشی از فصل به فرمولی با نسبت متفاوت از 20-20-20 نیاز باشد.

کود سه بیست چه رنگی است؟

کود سه بیست رنگ استاندارد و ثابتی ندارد. محصولات 20-20-20 ممکن است به صورت پودر یا کریستال سفید، بی‌رنگ یا رنگی عرضه شوند و بعضی تولیدکنندگان برای تشخیص محصول از رنگ‌های متفاوت استفاده می‌کنند.

بنابراین آبی، سبز، صورتی یا سفید بودن کود نشانه قوی‌تر یا ضعیف‌تر بودن آن نیست. برای تشخیص نوع و کیفیت کود باید آنالیز، حلالیت، مشخصات سازنده و اطلاعات درج شده روی بسته‌بندی بررسی شود.

توصیه های ایمنی مصرف کود سه بیست

هنگام استفاده از هر کود شیمیایی، دستور ایمنی درج شده روی بسته‌بندی همان محصول اولویت دارد. از تماس مستقیم پودر یا محلول غلیظ با چشم و پوست خودداری کنید و در زمان آماده‌سازی کود از دستکش مناسب استفاده کنید.

کود را دور از دسترس کودکان و حیوانات خانگی و در محل خشک و مناسب نگهداری کنید. همچنین پیش از مخلوط کردن کود سه بیست با کودها، تنظیم‌کننده‌های pH یا سموم دیگر، سازگاری ترکیبات را بررسی کنید؛ چون امکان رسوب یا ایجاد محلولی با غلظت نامناسب وجود دارد.

چه زمانی به جای کود سه بیست از کود دیگری استفاده کنیم؟

اگر گیاه به طور مشخص با کمبود یا نیاز بیشتر یک عنصر روبه‌رو باشد، استفاده از کود متعادل همیشه منطقی نیست. برای مثال در بعضی مراحل گلدهی و رشد میوه ممکن است برنامه تغذیه به سمت کود پتاس بالا تغییر کند، در حالی که در شرایط دیگر ممکن است فسفر، کلسیم یا یک ریزمغذی مشخص مورد نیاز باشد.

در کشت هیدروپونیک نیز بهتر است از برنامه غذایی طراحی شده برای این سیستم استفاده شود تا علاوه بر NPK، عناصر ثانویه و ریزمغذی‌ها با نسبت مناسب تامین شوند.

همچنین اگر خاک از نظر فسفر یا پتاسیم غنی باشد، مصرف مداوم کود 20-20-20 می‌تواند مقدار عناصری را وارد خاک کند که گیاه در آن زمان به آنها نیاز ندارد. دانشگاه Iowa State نیز توضیح می‌دهد که برابر بودن سه عدد در کود به معنی تطابق آن با نسبت غذایی مورد نیاز همه گیاهان نیست. Yard and Garden

نتیجه گیری

کود سه بیست یا 20-20-20 یک کود متعادل برای تامین همزمان نیتروژن، فسفر و پتاسیم است و در بسیاری از گیاهان می‌تواند بخشی از برنامه تغذیه باشد. مهم‌ترین نکته این است که «کامل بودن» کود به معنی مناسب بودن آن برای تمام گیاهان و تمام مراحل رشد نیست.

اگر گیاه در دوره رشد فعال قرار دارد و به هر سه عنصر نیاز دارد، سه بیست می‌تواند انتخاب مناسبی باشد. اما در خاک‌های غنی، گیاهان حساس، محصولات در مرحله گلدهی و میوه‌دهی یا شرایطی که کمبود یک عنصر مشخص وجود دارد، بهتر است نوع کود بر اساس نیاز واقعی گیاه انتخاب شود.

مقدار مصرف نیز باید قبل از هر چیز از روی دستور سازنده تعیین شود؛ به خصوص وقتی بین کود سه بیست مایع، پودری، گرانولی یا محصولات برندهای مختلف انتخاب می‌کنید.