تجهیزات گلخانه, هیدروپونیک

سیستم هیدروپونیک | معرفی 6 مدل به همراه آموزش، مزایا و معایب

سیستم هیدروپونیک چیست؟ 6 مدل

سیستم هیدروپونیک یا کشت بدون خاک، یک روش برای پرورش محصولات کشاورزی بدون استفاده از خاک و ‏خارج از آن است. تفاوت کشت هیدروپونیک و کشت خاکی با یکدیگر بسیار زیاد است. خاک در بعضی موارد ‏ممکن است دارای کمبود مواد غذایی یا دارای ساختار ضعیف باشد، در نتیجه کشت هیدروپونیک بسیار مفید ‏خواهد بود. حضور آفات یا بیماری ‌ها در خاک به شدت میزان تولید را کاهش می ‌دهد، در صورتی که در کشت ‏هیدروپونیک درصد آفت زدگی به گیاهان بسیار پایین می باشد. ‏
بسیاری از افراد هیدروپونیک را به ‌جای خاک انتخاب می ‌کنند زیرا گیاهان برای رشد به آب کمتری نیاز دارند. ‏در مناطقی با دسترسی محدود به آب ‌کشت هیدروپونیک انتخاب خوبی است. اگرچه روش‌ های متداول و سنتی ‏کاشت در خاک می ‌تواند برای برخی کشاورزان آسان ‌تر باشد، اما مزایای قابل ‌توجهی برای کشت هیدروپونیک ‏وجود دارد. در ادامه به انواع سیستم هیدروپونیک، آموزش آن و مزایا و معایب سیستم هیدروپونیک پرداخته ‏ایم.‏

انواع سیستم هیدروپونیک کدامند؟

هیدروپونیک مکانیزم پیچیده ای است و تکنیک های متعددی وجود دارد که می توانید برای اطمینان از رسیدن ‏مواد غذایی به گیاهان خود از آنها استفاده کنید. این سیستم ها در سرمایه گذاری و سطح پیچیدگی متفاوت ‏هستند که به شرح زیر می باشد:‏
‏1.کشت ‏DWC
‏2.سیستم هیدروپونیک ‏NFT‏ یا فیلم تغذیه ای ‏
‏3. ایروپونیک
‏4.سیستم ویک
‏5. سیستم اب و فلو (جریان و تخلیه)‏
‏6.سیستم قطره ای‏

  • کشت ‏DWC‏ ‏

این روش همچنین به عنوان روش مخزنی شناخته می شود. کشت ‏‎ DWCیکی از ساده ترین روش‎ ‎های اجرای سیستم ‏هیدروپونیک می باشد. در این روش ریشه ها مستقیماً در داخل محلول غذایی معلق هستند و پرورش دهندگان ‏باید از پمپ هوای آکواریوم برای اکسیژن رسانی به محلول استفاده کنند تا گیاهان اکسیژن مورد نیاز را دریافت ‏کنند. ‏

سیستم DWC

  • سیستم هیدروپونیک ‏NFT‏ یا فیلم تغذیه ای ‏

در سیستم هیدروپونیک NFT ریشه های گیاه به صورت مستقیم در معرض عبور محلول غذایی قرار می گیرند. لوله و یا کانال ها ‏عناصر غذایی را به ریشه های گیاه می رساند. کانال یا لوله ها از ورقه انعطاف پذیر ساخته شده اند. گیاهان در ‏یک محیط رشد کوچک قرار می گیرند. جهت جلوگیری از تبخیر و ممانعت از ورود نور، دور تا دور گیاهان با ‏ورقه پوشیده می شود و یک محیط بسته ایجاد می گردد. ‏
محیط رشد کوچک اطراف گیاه، محلول غذایی را برای جذب در اختیار آنها قرار می دهد. با افزایش رشد گیاه، ‏ریشه ها به تدریج گسترش یافته و یک شبکه به هم تنیده را داخل کانال ها تشکیل می دهند. طول کانال ها ‏بین ۵ تا ۱۰ متر می باشد که به صورت شیبدار قرار می گیرند. محلول غذایی به بخش بالایی کانال پمپ می ‏شود و سپس به سمت انتهای پایینی کانال جریان می یابد. در طول کانال ریشه ها عناصر غذایی را دریافت می ‏کنند.‏

سیستم هیدروپونیک مدل NFT

  • روش ایروپونیک

ایروپونیک به معلق کردن ریشه ها در هوا و مرطوب کردن آنها می گویند که نوع خاص و بسیار جدیدی از سیستم هیدروپونیک است. این کار با اسپری کردن مواد مغذی ‏به ریشه ها با یک مه پاش یا یک اسپری انجام می گیرد که امکان دریافت مواد غذایی و هم تنفس آزاد گیاه را ‏فراهم میکند. از طرف دیگر، گازها و مواد غذایی مورد نیاز گیاه به طور کامل در اختیار گیاه قرار می گیرد. در ‏این روش مواد مغذی و آب به صورت ذرات ریز پودر مانندی که در هوا اسپری می شود به ریشه گیاه منتقل می ‏شود و از آنجا که اکسیژن و مواد مغذی بیشتری به گیاه میرسد، منجر به رشد سریع آن می شود.‏

سیستم ایروپونیک

  • سیستم ویک ‏

در بین تمام روش های هیدروپونیک، این ساده ترین و مقرون به صرفه ترین روش است. برای طراحی سیستم ‏هیدروپونیک ویک به یک مخزن رشد، مخزن نگهدارنده و یک یا چند طناب نمدی یا اسفنجی و یک بستر رشد ‏مثل الیاف نارگیل، رس، مواد متخلخل و ساکن برای نگهداری محلول حاوی مواد غذایی و آزادسازی تدریجی ‏آن، نیاز دارید. گیاه و مخزن محلول غذایی توسط طناب هایی به هم متصل می شوند که به مرور زمان به آرامی ‏آنها را تغذیه می کند.

سیستم ویک (Wick)

  • اب و فلو (جریان و تخلیه)

برای پیاده‌ سازی سیستم هیدروپونیک اب و فلو ابتدا یک مخزن حاوی مواد غذایی و پمپ آب معکوس که قادر به ارسال آب ‏به بیرون مخزن باشد و سپس جمع آوری آب به سمت مخزن باشد نیاز دارید. سپس با گذاشتن پمپ در ‏نزدیکی مخزن، فرایند جریان و تخلیه را برای انتقال محلول مواد به گیاه تامین کنید. چرخه اب و فلو به نوع ‏گیاهان، آزمایش آب، دمای هوا، چرخه رشد و موارد دیگر بستگی دارد.‏

سیستم اب و فلو از انواع هیدروپونیک

  • سیستم قطره ای

سیستم ‌های قطره‌ای معمولاً در محیط‌ های تجاری مورد استفاده قرار می ‌گیرند، زیرا در مقیاس بزرگ بهتر ‏اجرا می‌ شوند. این تکنیک شبیه به سیستم هیدروپونیک ‏NFT‏ است، جایی که گیاهان در یک کانال جداگانه نگهداری می ‏‏‌شوند. به طوری که گیاهان در گلدان‌ های توری روی لایه نازکی از آب و محلول غذایی به صورت معلق آویزان ‏می‌شوند. در مرحله بعد یک پمپ به طور مداوم آب را در سراسر کانال به جریان می ‌اندازد تا اکسیژن ‌رسانی و ‏جذب مواد مغذی را بهبود بخشد. محلول باقیمانده نیز برای استفاده مجدد به مخزن منتقل می‌شود.‏

سیستم قطره ای

آموزش کشت هیدروپونیک

این روش در حال حاضر بیشتر در گلخانه‌ ها و مکان‌هایی که خاک فقیری دارند یا خاک آنجا به هر صورت دچار ‏آلودگی است و یا در مکان ‌هایی که بحران آب وجود دارد مورد استفاده قرار می ‌گیرد.‏
مرحله 1‏
ابتدا اسفنج ‌های حاوی بذر گیاهان را درون صفحه ‌های مسطح با روزنه ‌هایی از هم جدا قرار می‌ ‏دهند، پس از دو روز بذرها از روزنه‌ ها جوانه می ‌زنند. پس از جوانه زدن به سالن کشت بذر منتقل می ‌شوند و ‏به مدت 7 الی 10 روز رشد می ‌کنند. در این قسمت به‌ جای نور خورشید از لامپ ‌های رشد گیاه استفاده می ‏شود. لامپ ‌ها به‌ صورت چتری طراحی‌ شده ‌اند تا نور به‌ صورت یکسان به جوانه ‌ها تابیده شود. در زمان ‌های ‏معین آب و محلول تغذیه از طریق مخزن برای جوانه ‌ها تأمین می ‌شود. توجه کنید که هیچ ‌گونه خاکی مصرف ‏نشده است و آب روی اسفنج ‌ها ریخته می ‌شود.‏
در روش تمام ‌اتوماتیک در گلخانه‌ های هیدروپونیک دریچه‌ های مخصوص هوا که در بالای سالن تعبیه‌ ‏شده‌اند، هوای داخل سالن یا گلخانه را که با دی اکسید کربن ترکیب ‌شده است را تهویه می کنند.‏
مرحله 2‏
با رشد بذرها در مرحله دوم جا به ‌جایی به سالن کشت بذر انجام می‌ شود. در این مرحله اسفنج ‌ها که در ‏مرحله قبل به‌ صورت یکپارچه بودند به ‌اندازه حدود 2 سانتیمتر مربع و به ‌اندازه ساقه گیاه بریده می‌ شوند و آن‌ ‏ها را در پنل های مخصوص مشبک قرار داده و پس از شستشو به سالن کشت انتقال می ‌دهند. در این مرحله ‏گیاه رشد کرده و بزرگ‌تر شده است و آب و مواد غذایی از پشت همین پنل مشک به ‌صورت اسپری در دسترس ‏گیاه قرار می ‌گیرد.‏
مرحله 3‏
مجموعاً پس از گذشت 10 روز دیگر، دوباره گیاهان را از صفحات مشبک خارج کرده و در صفحات مشبک ‏دیگری که جادارتر باشد قرار می ‌دهند .در این مرحله نیز مانند مرحله پیش گیاهان را شسته و به سالن مربوط ‏به این دوره انتقال می ‌دهند. در این سیستم، فضای خالی میان دو پنل فضای مناسبی برای قرار دادن آب و ‏مواد مغذی برای گیاه است که از طریق لوله و اسپری کردن در دسترس گیاه قرار می ‌گیرد.‏
در سیستم هیدروپونیک به دلیل عدم استفاده از خاک اثر باکتری ‌ها بسیار کمتر است و همچنین چون ریشه ‌ها در ‏معرض هوا هستند اکسیژن را بهتر از زمانی که درون خاک هستند جذب می کنند که این خود به ‌سرعت رشد ‏گیاه کمک می‌ کند. روزانه گیاهان را در معرض باد ملایم قرار می ‌دهند تا به محیط طبیعی نزدیک باشد .این ‏کار باعث رشد چند برابری گیاه نسبت به محیط ‌هایی با استفاده از خاک می‌شود.‏ برای خرید تجهیزات هیدروپونیک می توانید از فروشگاه و مشاوره رایگان کارشناسان ما استفاده کنید.

آموزش ساخت سیستم هیدروپونیک

مزایای سیستم هیدروپونیک

رشد گیاهان در سیستم هیدروپونیک مزایای زیادی دارد. برخی از قابل توجه ترین مزایا عبارتند از:‏

  • گیاهان را می توان به صورت هیدروپونیک در تمام طول سال رشد داد زیرا می توان دما، نور و تأمین ‏مواد مغذی را کنترل کرد.‏
  • از آنجایی که سیستم های هیدروپونیک محلول با مواد مغذی بیشتری نسبت به خاک به ناحیه ریشه ‏ارائه می دهند، گیاهان را می توان بدون رقابت برای فضای ریشه به هم نزدیکتر کرد.‏
  • برخلاف باغ‌ های سنتی که نیاز به فضای بیرونی برای گیاهان دارند، سیستم ‌های هیدروپونیک به ‏راحتی در بسیاری از خانه ‌ها، صرف نظر از اندازه یا مکانشان گنجانده می ‌شوند.‏
  • از آنجایی که سیستم ‌های هیدروپونیک در فضای بسته هستند، به این معناست که آفت زیادی وجود ‏ندارد در نتیجه نیاز نیست حشره کش، آفت کش یا حتی قارچ کش تهیه کنید. از بین بردن آفات به ‏خاطر تعداد بسیار کم آنها راحت تر بوده و کشاورزی راحتتری دارید.‏
  • اگرچه سیستم ‌های هیدروپونیک برای رشد گیاهان عمدتاً به آب وابسته هستند، آنها بین 80 تا 90 ‏درصد آب کمتری نسبت به گیاهانی که در خاک رشد می کنند مصرف می ‌کنند.‏
  • هیدروپونیک نیروی کار کمتری نیاز دارد، چون نیاز به خاک ندارید، کارهایی مثل شخم زدن، کاشتن، ‏سم پاشی و مالچ پاشی حذف شده و نیروی کار کمتری نیاز خواهید داشت، درنتیجه زمان کاشت و ‏برداشت نیز بسیار سریع تر خواهد بود.‏
  • یکی از عوامل انتقال بیماری به گیاهان و سپس انتقال آن به انسان ها، کودهای شیمیایی و آفات ‏هستند. سیستم هیدروپونیک با حذف این موارد محصول سالم و بسیار شاداب و تازه ای ایجاد می کند.‏

مزایا و معایب کشت هیدروپونیک

معایب سیستم هیدروپونیک

درست است که این سیستم مزایای زیادی دارد، اما متقابلا شامل معایبی نیز می باشد:‏

  • در مقایسه با باغ های سنتی، خرید و ساخت سیستم هیدروپونیک گران ‌تر است.‏
  • هر دو سیستم هیدروپونیک غیرفعال و فعال برای تامین انرژی اجزای مختلف مانند چراغ های رشد، ‏پمپ های آب، هواکش ها، فن ها و غیره به برق وابسته هستند. بنابراین قطع شدن برق کل سیستم را ‏تحت تاثیر قرار می دهد.‏
  • هیدروپونیک به سطح بالاتری از نظارت و رسیدگی نسبت به گیاهان در حال رشد در خاک نیاز دارد.‏
  • از آنجایی که گیاهانی که به روش هیدروپونیک رشد می کنند و به جای خاک در آب رشد می کنند، ‏بیماری های منتقل شده از طریق آب به طور قابل توجهی بیشتر هستند.‏
  • گیاهانی که در سیستم ‌های هیدروپونیک رشد می‌کنند، چون بدون خاک هستند، نسبت به مشکلاتی ‏مانند کمبود مواد مغذی و بیماری سریع ‌تر واکنش نشان می ‌دهند.‏
  • کاشت گیاه با سیستم هیدروپونیک نیازمند دانش و مهارت تخصصی است و اگر نداشته باشید برای ‏کسب تجربه نیاز به زمان و سرمایه بیشتری خواهید داشت.‏
  • در روش هیدروپونیک اگر آب مورد نیاز گیاه قطع شود، گیاه از بین خواهد رفت. پس با اینکه کشت ‏هیدروپونیک راحت است ولی باید دائما حواستان به آب و مواد غذایی باشد.‏
5/5 - (1 امتیاز)

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.